دبستان دخترانه هدایت


9 آذر 1394

چگونه کودکان خود را تنبیه کنیم؟

مولف: نگار عبدالله پور   /  دسته: دسته بندی نشده   /  رتبه دهید:

چگونه کودکان خود را تنبیه کنیم؟

رسول اکرم (ص) میفرماید: کودک را  نزن، بلکه با او قهر کن ولی نه به مدت طولانی.                                                         (کافی،  ج 6 ، 48 ، ج 6)

مقدمه

        تنبیه به تنهایی نمیتواند نتایج دلخواه را فراهم کند زیرا به طور کلی روشی منفی است. این روش به کودک میآموزد که چه کاری را نباید انجام دهد، اما نمیآموزد که چگونه باید رفتار کند. وقتی تنبیه را بدون تقویت رفتار شایسته به کار میبریم، کودک نمیداند رفتار ناپسندش را با چه رفتاری جایگزین کند. به علاوه تنبیه وقتی مؤثر است که موقتی باشد. وقتی از تنبیه به دفعات زیاد استفاده شود، تأثیرش را از دست میدهد. از آن جایی که گاه تنبیه به عنوان یک روش مدیریتی لازم میشود، این پرسش شکل میگیرد که: پس چه وقت و چگونه میتوانیم از آن استفاده کنیم؟

 در جواب،  ما این اصول را پیشنهاد میکنیم:

 

- تنبیهی را انتخاب کنید که رفتار ناخواسته را کاهش دهد

   تنبیه فقط هنگامی مؤثر  قلمداد میشود که بروز رفتار نامناسب را کاهش میدهد. ایجاد محدودیت و گرفتن اسباببازیها یا امتیازات خاص( مانند تماشای کارتون) در صورتی «تنبیه» تلقی میشود که مؤثر واقع شوند. پس بهتر است که نخست نتایج تنبیه را برسی کنید. اگر رفتار نامناسب کاهش یافته بود، میتوانید دوباره از آن نوع تنبیه استفاده کنید در غیر این صورت، تکرار آن تنبیه سودی ندارد و باید روشدیگری را امتحان کرد.

 - در تنبیه زیاده روی نکنید

اگر بیش از حد از تنبیه استفاده کنید، کودک شما به آن عادت خواهد کرد و تنبیه تأثیر خود را به تدریج از دست میدهد.

- از تنبیه در کنار روشهای مثبت استفاده کنید

وقتی تنبیه را به عنوان یک روش، انتخاب میکنید باید به کودک آموزش نیز بدهید. تنبیه به تنهایی رفتار خوب را به کودک نمی‎‎آموزد. برای تشویق کودک به انجام آن چه میخواهید، باید تفهیمش کنید، به او آموزش دهید و در صورت اصلاح رفتار مزبور، پاداشی برایش در نظر بگیرید.

- تنبیه را به تعویق نیندازید

اگر قصد تنبیه کودکتان را دارید، درست پس از رفتار ناپسندش این کار را انجام دهید. هر تنبیهی اثرش را با گذشت زمان از دست میدهد و ممکن است کودک نتواند ارتباط تنبیه را با عمل ناپسندش درک کند.

- همیشه پیامدها را تشریح کنید

کودک باید بداند چه رفتاری شما را ناراحت میکند و در صورت پافشاری در انجام آن، واکنش شما چه خواهد بود. تصمیم خود و پیآمدهای نادیده گرفتن آن عمل را به او بگویید.

- ثابت قدم باشید

تنبیه مؤثر، تنبیهی است که برای کودک قابل پیشبینی باشد. تنبیه باید در مواردی که آن رفتار ناپسند سر میزند انجام شود. اگر به کودکتان گفتهاید که در صورت پرت کردن عروسکش، آن را از او خواهید گرفت، پس از هر بار پرت کردن به وعدۀ خود عمل کنید.

- برای اصلاح رفتار به کودک خود فرصت دهید

هدف از تنبیه، اصلاح رفتار کودک است. پس باید به اوفرصت دهید تا آموختههایش را نشان دهد. اگر تنبیه طول بکشد، ممکن است کودک فرصت پیدا نکند که رفتار خود را اصلاح کند.

روشهای تنبیه

اگر میتوانستیم فرزندان خود را فقط با استفاده از روشهای مثبت تربیت کنیم عالی بود، اما نمیتوانیم. وقتی پدر و مادری فرزندانشان را به اتاقی میفرستند، زمان تماشا کردن تلویزیون او را محدود میکنند و به او اجازه بازی کردن با اسباببازیهای مورد علاقهاش را نمیدهند، در واقع برای اصلاح رفتارهای او از تنبیه استفاده کردهاند.

مهمترین روشهای تنبیهی برای کاهش رفتارهای ناپسند و آزاردهنده فرزندان به قرار زیر است.

1- روش نادیده گرفتن: برای متوقف کردن رفتارهایی بکار میرود که همیشه مورد توجه کودک قرار داشته و او را به هدفش رسانده است.  برای مثال او از شما با گریه چیزی گرفته و به هدفش رسیده است، حال اگر سعی کنید به جای دادن آن شئ به گریه او اهمیت ندهید و از اتاق خارج شده، قدم بزنید. در این صورت به زودی گریهاش بند خواهد آمد.

2- روش خاموشی: همان طور که با پاداش دادن به کودک در هر زمان که رفتار مطلوب را انجام میدهد میتوان آن رفتار را نیرومند کرد. با پاداش ندادن قاطعانه به کودک هنگام اجرای رفتار نامطلوب میتوان این رفتار را در او کاهش داد.

3- روش پاداش دادن به رفتار مطلوب در مقابل رفتار نامطلوب: در مقابل هر رفتار نامطلوب که از کودک سر میزند میتوان رفتاری نامطلوب و کاملاً متضاد با آن را جایگزین کرد.

4- محروم کردن از پاداش: یعنی بلافاصله بعد از اجرای  رفتار ناپسند مورد نظر، کودک را به مدت زمان مشخصی، از یک موقعیت جالب و پاداش دهنده محروم کنید. مثلاً یک روز اسباببازیهایش را به او ندهید و یا چند روز او را از بردن به پارک محروم کنید و ...

5- جریمه دادن: یعنی مقداری از تقویت کنندههای او را در ازای رفتار نامطلوبی که انجام داده است حذف کنید. مثل: کسر نمرات دانشآموز و یا کسر پول توجیبی به خاطر کارهای غلطی که انجام داده است.

برسی اثرات تنبیه

تحقیقات نشان داده است که در امر تربیت و آموزش، استفاده از تنبیه اثرات سویی دارد و بهتر است که تا سر حد امکان از به کار بردن آن خودداری شود. اگر چه استفاده از تنبیه به عنوان یک تقویت کننده در تضعیف و کاهش رفتارهای نامطلوب و موانع رسیدن به اهداف تربیتی و شخصیتی و بروز رفتارهای ناهنجار، لازم و ضروری است و چشم پوشی از وقوع آن، اثرات منفی به جای خواهد گذاشت. ایجاد صمیمیت و ابراز محبت و تشویقهای بجا و بلافاصله بعد از رفتار درست و مطلوب، از تکنیکهایی است که برای ایجاد انگیزش و کنترل رفتار نامطلوب کودک میتوان از آن کمک گرفت.

اصول مهم در تنبیه

1-  تنبیه بایستی به  عنوان آخرین روش تربیتی مورد استفاده قرار گیرد.

2- تنبیهی انتخاب شود که مطمئن باشید در کاهش رفتار کودک مؤثر است.

3- چون تنبیه به تنهایی رفتار خوب را به کودک نمیآموزد ضروری است در کنار روشهای مثبت دیگر قرار گیرد.

4- چون استفاده از روش تنبیه کار بسیار حساسی است، بایستیفوقالعاده دقیق و حساس باشید. به همین جهت توصیه میشود تا حد امکان از تنبیه بدنی خودداری شود وبه جای آن از تنبیه عاطفی مثل « اخم و قهر کردن» در کوتاه مدت استفاده شود.

5- تنبیه نبایستی در حضور جمع خصوصاً در مقابل دوستان اعمال شود.

6- کودک باید از علت تنبیه آگاه باشد، تا در موارد دیگر از آن دوری کند.

7-  هر گاه کودک از کارش پشیمان شد و از رفتارش بازگشت باید او را با آغوش باز پذیرا شد.

تعداد مشاهده (369)       نظرات (0)

نظرات کاربران درباره خبر "چگونه کودکان خود را تنبیه کنیم؟"


نظرتان را بیان کنید

نام:
پست الکترونیکی:
نظر:
کد بالا را در محل مربوطه وارد نمایید